پیشگیری بهترازدرمان است     ــ    
 
آهن 

زندگی سالم در پناه قرآن وعترت

سوره مبارکه انعام آیه 141

وَ هُوَ الَّذي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشاتٍ وَ غَيْرَ مَعْرُوشاتٍ وَ النَّخْلَ وَ الزَّرْعَ مُخْتَلِفاً أُكُلُهُ وَ الزَّيْتُونَ وَ الرُّمَّانَ مُتَشابِهاً وَ غَيْرَ مُتَشابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفين .

ترجمه : و او آن خدايى است كه براى شما بستانها از درختان داربستى و درختان آزاد و درختان خرما و زراعتها كه ميوه و دانه‏ هاى گوناگون آرند و زيتون و انار و ميوه‏هاى مشابه و نامشابه آفريد. شما هم از آن ميوه‏ها هر گاه برسد تناول كنيد و حق آن را (زكات فقيران را) در روز درو و جمع‏ آورى آن بدهيد و اسراف نكنيد، كه خدا مسرفان را دوست نمى‏ دارد.

 

جستجوی آهن درغذاهای قرآنی

  آهن يک ريزمغذي ضروري براي ساختن گلبولهاي قرمز خون است. براي ساخته شدن گلبولهاي قرمز خون بدن به موادمغذي مختلفي مثل آهن ، اسيد فوليک، ويتامين ب12 ،ب6 ،ب2 وويتامين ث نيازدارد که بايد از طريق برنامه غذايي روزانه تامين شود. کمبود آهن موجب بروز کم خوني فقرآهن مي شود.

 

کم خوني فقرآهن چيست؟

اگر آهن به مقدار کافي براي ساختن گلبول قرمز خون در دسترس بدن قرار نگيرد ، بدن ابتدا از ذخيره خود استفاده مي کند. و در صورت ادامه کمبود ، ذخاير آهن بدن کاهش مي يابد. زماني که کمبود آهن ادامه مي يابد ، ذخاير بدن تخليه شده وکم خوني فقرآهن بروز مي کند.

چه کساني در معرض کم خوني فقرآهن قرار دارند؟

کم خوني در تمام سنين ديده مي شود ولي برخي از افراد ازجمله کودکان زير 6سال بخصوص کودکان زير2 سال به علت رشد سريع و قطع زودرس شيرمادر و دير شروع کردن غذاي کمکي ( غذاي کمکي بايد از پايان6 ماهگي همراه با شير مادر به کودک داده شود) ، زنان در سنين باروري( به علت عادت ماهيانه ،بارداري وشيردهي ) ، نوجوانان به علت جهش رشد دوران بلوغ بيشتر در معرض خطر کمبود آهن وکم خوني ناشي از آن قرار مي گيرند. دختران نوجوان به علت شروع عادت ماهيانه وازدست دادن خون بيشتر از پسران نوجوان در معرض خطر کم خوني فقرآهن قراردارند. عادات غذايي غلط مثل مصرف چاي ويا مصرف نان هايي که درتهيه آنها جوش شيرين بکار رفته وخمير آنها ورنيامده است، نيز منجر به کمبود اهن مي شود.

 

کم خوني فقرآهن چه مشکلاتي ايجاد مي کند؟

کمبود آهن مي تواند منجربه تاخير رشد جسمي ، اختلال در تکامل مغزي ، کاهش بهره هوشي کودکان، کاهش قدرت يادگيري و افت تحصيلي بشود. بهره هوشي کودکاني که دچار کمبود آهن مي شوند 5تا10امتياز کمتر از کودکان غيرکم خون است. کودکان کم خون در مدرسه دچار افت تحصيلي مي شوند. کمبودآهن مقاومت بدن را دربرابر عفونتها کاهش مي دهد و فرد مبتلا به کمبودآهن بيشتر به بيماري ها مبتلا مي شود ودوره بيماري دراو طولاني تر است. درافراد برگسالي که دچار کمبود آهن مي شوند قدرت تمرکزحواس کم مي شود .اين افراد درانجام کارهاي روزانه کارايي لازم را ندارندوخيلي زود دچار ضعف وخستگي مي شوند. زناني که دچارکمبودآهن مي شوند،اغلب بي حوصله هستند ، علاقه ايي به کارکردن ندارند وخيلي زود احساس خستگي مي کنند که خود موجب کاهش سطح مراقبت در خانواده مي شود. اثرات کمخوني دردوران شيرخواري واوايل کودکي غيرقابل جبران وبادرمان هاي بعدي هم قابل اصلاح نيست. کم خوني مادرباردار به دليل کمبود آهن سبب تاخير رشدجنين ،تولد نوزاد باوزن کم (کمتر از 2500گرم) وافزايش مرگ ومير حول وحوش زايمان مي شود. ازدست دادن خون به هنگام زايمان براي مادري که دچار کم خوني شديد است بسيار خطرناک است وممکن است موجب مرگ مادر بشود.

 

منابع غذايي آهن

جگر، گوشت شتر . شتر مرغ . گوسفند  ،مرغ محلی  ،ماهي  های دریایی بهترين منابع غذايي آاهن است.علاوه  بر آن، تخم مرغ، غلات وحبوبات مثل عدس ،لوبيا، سبزي ها مثل جعفري ،اسفناج، انواع خشکبار مثل توت خشک،انجير،کشمش ،خرما وانواع مغزها مثل پسته،بادام وگردو وفندق ازمنابع خوب آهن بشمار ميروند. بعضي از سبزي ها مثل گوجه فرنگي،فلفل دلمه ايي ،کلم ،گل کلم داراي ويتامين هستند واگر همراه باغذا مصرف شوندباعث افزايش جذب آهن غذا مي شوند. ميو ها بخصوص مرکبات نيز اگر پس از غذا مصرف شوند باعث افرايش جذب آهن وعده غذاي مي شوند.

اگر حتي مقدارکمي گوشت به غذاهاي گياهي اضافه شود جذب آهن بيشتر ميشود . بخصوص اگر کسی در روز یک لیوان شیر پسته بادام را تا 15 روز میل کند کل کم خونی آن بر طرف خواهد شد . برگه هلو وزرد آلو روزی 3 عدد وصبحانه ارده 2 قاشق غذا خوری وشیره انگور 1 قاشق غذا خوری این مشکل را مرتفع خواهد کرد .

چگونه بايد از کمبود آهن وکم خوني فقرآهن پيشگيري کرد؟

10 دقیقه قبل از غذا از سالاد شامل گوجه فرنگي ،کاهو،فلفل سبزدلمه ايي ويا سبزي هاي تازه مثل سبزي خوردن و 5/2الی 3 ساعت بعد از غذا ميوه بخصوص مرکبات که حاوي ويتامين Cمي باشد،استفاده کنند. ويتامين Cجذب آهن غذا را افزايش مي دهد.

کودکان ونوجوانان بايد تشويق شوند که بجاي مصرف تنقلات تجارتي مثل چيپس ،پفک ونوشابه هاي گازدار از انواع خشکبار مثل برگه ها ، هلو و زردآلو توت خشک ،انجير خشک،کشمش ،خرما وانواع مغزها شامل فندق،پسته ،گردو ،بادام که از منابع خوب آهن مي باشند استفاده کنند.

ازمصرف چاي که آهن را می سوزاند  خودداري کرده وچاي های اسلامی نسبت به طبع ومزاج خود که در کتاب درمان با نوشیدنی ها گفته ام استفاده نمایند ..

براي جلوگيري از ابتلا به آلودگي هاي انگلي اصول بهداشت فردي بخصوص شستن کامل دستها با آب وصابون قبل از تهيه ومصرف غذا وپس از هربار اجابت مزاج رارعايت کنيد.

هنگام مصرف سبزي هاي خام دقت کنيد که کاملا شسته وضد عفوني شده باشد.

از نان هايي استفاده کنيد که خميرآن کاملا ورآمده ودرتهيه آنها از جوش شيرين استفاده نشده باشد.

خانمهاي باردار بايد طبق توصيه از تغذیه دوران بارداری که گفته ام استفاده کنند .

کودکان زير 2 سال هم همزمان با شروع تغذيه تکميلي تا 2 سالگي طبق توصيه ای که در تغذیه کودکان گفته ام استفاده  نمايند.

تغذيه کودک با شير مادر از بروز کمخوني در شيرخوار جلوگيري مي کند.آهن موجود درشير مادر اگر چه کم است ولي از قدرت جذب بالايي برخورداراست به همين دليل خطر بروز کمبود آهن وکم خوني در کودکاني که با شيرمادر تغذيه مي شوند کمتر است. وبه همین خاطر در دوران شیر دهی تغذیه ای برای دوران شیر دهی  ارائه داده ام که مادران می توانند استفاده نمایند .

 

جلیل بابایی 12/2/1389